พระธรรมบทภาคที่ ๒ อปฺปมาทวคฺค วณฺณนา

 

พระธรรมบทภาคที่ ๒ อปฺปมาทวคฺค วณฺณนา จำนวน ๑๘ เรื่อง ๙๖ ตอน

๑. เรื่องสามาวดี ๒๕ ตอน

ตอนที่ ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
สองกษัตริย์ออกบวช ๑-๓ อปฺปมาโท-ปลาเปตฺวา วสิ ฯ
พระเจ้าอุเทนกับนกหัสดีลิงค์ ๓-๖ ตสฺมึ สมเย-สมคฺคสํวาสํ วสึสุ ฯ
กุมารอุเทนยกทัพช้าง ๖-๘ อเถกทิวสํ – อุเทนสฺส อุปฺปตฺติ ฯ
สองผัวเมียเดินทางไปหาอาชีพ ๘-๑๐ อลฺลกปฺปรฏฺเฐ- กโรนฺตี วสิ ฯ
สุนัขตายเพราะอาลัยในพระปัจเจกพุทธเจ้า ๑๐-๑๓ สาปิ  โข-เคหํ เนสิ ฯ
นางกาลีนำโฆสกทารกไปให้โคเหยียบ ๑๓-๑๖ ตทา โกสมฺพิกเสฏฺฐี – เอกมนฺเต นิสีทิ ฯ
ให้ทุกข์แก่ท่านทุกข์นั้นถึงตัว ๑๖-๑๙ ตํ สุนโข วา – โส อุปปชฺชติ ฯ
ความรักเกิดด้วยเหตุ ๒ อย่าง ๑๙-๒๑ เอวํ สนฺเตปิ – ทุสฺสนฺเตเยวสฺส พนฺธิ ฯ
นายโฆสกได้ภรรยา ๒๑-๒๔ โส ทิวสภาคํ – ตํขณญฺเญว กาลมกาสิ ฯ
๑๐ พระเจ้าอุเทนประทานตำแหน่งเศรษฐีแก่โฆสกะ ๒๔-๒๗ เสฏฺฐี มโตติ – ทานพฺยาวโฏ – อโหสิ ฯ
๑๑ สองสหายผู้ไม่เคยเห็นหน้ากัน ๒๗-๓๐ ตสฺมึ ปน กาเล – เชฏฺฐธีตุฏฺฐาเน ฐเปสิ ฯ
๑๒ พระเจ้าอุเทนได้อัครมเหสี ๓๐-๓๓ อเถกทิวสํ – นิเวเสตฺวา อจฺฉิ ฯ
๑๓ พระเจ้าจัณฑปัชโชติให้ลูกสาวเรียนมนต์ ๓๓-๓๕ จณฺฑปชฺโชโตปิ – หตฺถคตํ กรึสุ ฯ
๑๔ พาหนะ ๕ ของพระเจ้าจัณฑปัชโชต ๓๕-๓๘ รญฺโญ ปน – อคฺคมเหสิฏฺฐาเน ฐเปสิ ฯ
๑๕ ประวัตินางมาคันทิยา ๓๘-๔๑ อปรา ปน – อคฺคมเหสิฏฺฐาเน ฐเปสิ ฯ
๑๖ สามเศรษฐีกับดาบส ๔๒-๔๔ ตสฺมึ โข ปน – สทฺธาติ อาห ฯ
๑๗ ดาบสห้าร้อยฟังธรรมของพระพุทธเจ้า ๔๔-๔๖ พุทฺโธติ  วจนํ – ปิณฺฑาย จรติ ฯ
๑๘ นางสุมนมาลาการเลี้ยงภิกษุสงฆ์ ๔๖-๔๘ เตสํ ปน – กาเล  อุปฺปนฺโน ฯ
๑๙ พระศาสดาผจญกับการแก้แค้น ๔๙-๕๒ มาคนฺทิยา ตาสํ – กริสฺสามีติ จินฺเตสิ ฯ
๒๐ นางมาคันทิยาหาความด้วยเรื่องงู ๕๒-๕๔ ตทา ปน ราชา -สรณํ ภวาติ ฯ
๒๑ พระเจ้าอุเทนประทานพรแก่นางสามาวดี ๕๕-๕๗ อถ นํ  สา – อคฺคึ  ททนฺโต โอตริ ฯ
๒๒ พระราชาถวายจีวรแก่พระอานนท์ ๕๗-๖๐ สามาวตี ตาสํ – อตีตํ อาหริ ฯ
๒๓ บุรพกรรมของนางสามาวดีกับบริวาร ๖๐-๖๒ อตีเต พาราณสิยํ – เปสนการิกา ชาตาติ ฯ
๒๔ พระศาสดาเสด็จมาแสดงธรรมที่สภา ๖๒-๖๓ ปุเนกทิวสํ – วุตฺตํ  โหติ ฯ
๒๕ แก้อรรถเรื่องสามาวดี ๖๓-๖๖ ปมาโทติ – สามาวตี วตฺถุ ฯ

 

๒. เรื่องกุมภโฆสกะ ๔ ตอน

ตอนที่ ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
กุมภโฆสกกลังตายหนีไปอยู่ภูเขา ๖๖-๖๘ ราชคหนครสฺมึ หิ – ตตฺถ คจฺฉถาติ ฯ
นางสนมกับธิดาพักอยู่ในเรือนกุมภโฆสกะ ๖๘-๗๐ สา ตตฺถ – สมคฺคสํวาสํ วสึสุ ฯ
นางสนมส่งทรัพย์ของกุมภโฆสกะไปถวายพระราชา ๗๐-๗๒ สา กติปฺปาหจฺจเยน – น ทิฏฺฐปุพฺโพติ ฯ
คุณธรรมเป็นเหตุเจริญแห่งยศ ๗๒-๗๔ ตํ สุตฺวา – กุมฺภโฆสก วตฺถุ ฯ

 

๓. เรื่องจูฬปันถกะ ๗ ตอน

ตอนที่ ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
ธิดาของเศรษฐีได้ทาสเป็นสามี ๗๔-๗๖ ราชคเห กิร – วฑฺฒนฺติ ฯ
มหาปันถกะออกบวช ๗๗-๗๘ เตสุ จูฬปนฺถโก – น ปตฺเถติ ฯ
พระจูฬปันถกะหนีไปสึกแต่ไม่ได้สึก ๗๘-๘๐ ตสฺมิญฺจ  กาเล – วิคตรชสฺส สาสเนติ ฯ
บุรพกรรมของพระจูฬปันถกะ ๘๐-๘๒ คาถาปริโยสาเน – สีหเสยฺยํ อุปคโต ฯ
พวกภิกษุปรารถพระคุณของพระศาสดา ๘๒-๘๔ อถ สายญฺหสมเย – มหาสกฺการสมฺมานมกาสิ ฯ
เรื่องมาณพเรียนศิลปะในเมืองตักกสิลา ๘๔-๘๗ ตทา พาราณสีราชา – ทิสาปาโมกฺขาจริโยติ ฯ
พระศาสดาสอนให้ทำที่พึ่งด้วยธรรม ๔ อย่าง ๘๗-๘๘ สตฺถา อิมํ อตีตํ – จูฬปนฺถกตฺเถร วตฺถุ ฯ

 

๔. เรื่องพาลนักษัตร ๑ ตอน

ตอนที่ ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
คนพาลกับคนฉลาดมีอาการต่างกัน ๘๙-๙๑ ปมาทมนุยุญฺชนฺตีติ – พาลนกฺขตฺตวตฺถุ ฯ

 

๕. เรื่องพระมหากัสสปเถระ ๑ ตอน

ตอนที่ ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
พระเถระตรวจดูสัตว์โลกด้วยทิพพจักษุ ๙๑-๙๒ ปมาทํ อปฺปมาเทนาติ – มหากสฺสปตฺเถรวตฺถุ ฯ

 

๖. เรื่องภิกษุสองสหาย ๑ ตอน

ตอนที่ ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
ผู้มีปัญญาดีย่อมละทิ้งผู้มีปัญญาทราม ๙๓-๙๕ อปฺปมตฺโต ปมตฺเตสูติ- เทฺวสหายกภิกฺขุวตฺถุ ฯ

 

๗. เรื่องท้าวสักกะ ๗ ตอน

ตอนที่ ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
เหตุที่ท้าวสักกะได้พระนามต่าง ๆ ๙๕-๙๗ อปฺปมาเทน มฆวาติ-อตีตํ อาหริ ฯ
เรื่องมฆมาณพ ๙๗-๑๐๐ อตีเต มคธรฏฺเฐ – ปตฺตึ นาทํสุ ฯ
นางสุธรรมาได้ร่วมสร้างศาลา ๑๐๐-๑๐๒ มฆสฺส ปน เคเห – หุตฺวา นิพฺพตฺติ ฯ
เทวดากับอสูรทำสงครามกัน ๑๐๓-๑๐๕ ตทา ตาวตึสภวเน – โมหยมานา วิจรนฺติ ฯ
ท้าวสักกะโอวาทนางสุชาดาผู้เป็นนางนกยาง ๑๐๕-๑๐๗ สุชาตา ปน กาลํ – หุตฺวา นิพฺพตฺติ ฯ
ท้าวสักกะปลอมเป็นอสูรชิงนางสุชาดา ๑๐๗-๑๐๙ อถสฺสา – ปฏิญฺญํ อทาสิ ฯ
อานิสงส์ความไม่ประมาท ๑๐๙-๑๑๐ ตโต ปฏฺฐาย – สกฺกวตฺถุ ฯ

 

๘. เรื่องภิกษุรุปใดรูปหนึ่ง ๑ ตอน

ตอนที่ ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
ภิกษุพิจารณาไฟไหม้ป่าเป็นอารมณ์ ๑๑๑-๑๑๒ อปฺปมาทรโต ภิกฺขูติ – อญฺญตรภิกฺขุวตฺถุ ฯ

 

๙. เรื่องพระเถระผู้อยู่ในนิคม ๑ ตอน

ตอนที่ ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
ภิกษุควรมีความปรารถนาและสันโดษ ๑๑๒-๑๑๕ อปฺปมาทรโตติ – นิคมวาสิติสฺสตฺเถรวตฺถุ ฯ

 

๑๐.เรื่องเมฆิยเถระ ๑ ตอน

ตอนที่ ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
จิตเป็นธรรมชาตเร็ว ๑๑๖-๑๑๘ ผนฺทนํ จปลํ – เมฆิยตฺเถรวตฺถุ ฯ

 

๑๑.เรื่องภิกษุรูปใดรูปหนึ่ง ๔ ตอน

ตอนที่ ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
อุบาสิกาจัดที่อยู่ถวายภิกษุ ๖๐ รูป ๑๑๘-๑๒๐ ทุนฺนิคฺคหสฺส – นาม นตฺถิ ฯ
อุบาสิกาเจริญธรรมตามที่ภิกษุบอก ๑๒๐-๑๒๒ อุปาสิกา เอเก – คุณกถํ กถยึสุ ฯ
อุบาสิกาจัดของถวายตามที่ภิกษุต้องการ ๑๒๒-๑๒๕ อญฺญตโร ภิกฺขุ – เทสนา ชาตา ฯ
พระเถระบรรลุพระอรหัตและระลึกชาติได้ ๑๒๕-๑๒๖ สตฺถา ตสฺส – อญฺญตรภิกฺขุวตฺถุ ฯ

 

๑๒. เรื่องอุกกัณฐิตภิกษุ ๑ ตอน

ตอนที่ ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
ภิกษุอยากสึกจนซูบผอม ๑๒๖-๑๒๙ สุทุทฺทสนฺติ – อุกฺกณฺฐิตภิกฺขุวตฺถุ ฯ

 

๑๓. เรื่องภาคิไนยสังฆรักขิตเถระ ๒ ตอน

ตอนที่ ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
พระหลานชายนึกถึงฆราวาสวิสัย ๑๒๙-๑๓๑ ทูรงฺคมํ เอกจรนฺติ – ปิฏฺฐึ ปหริสฺสามีติ ฯ
สำรวมเป็นเหตุให้พ้นเครื่องผูกของมาร ๑๓๑-๑๓๓ โส เอวํ  – ภาคิเนยฺยสงฺฆรกฺขิตตฺเถรวตฺถุ ฯ

 

๑๔. เรื่องพระจิตตหัตถเถระ  ๔ ตอน

ตอนที่ ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
บวชสึกถึง ๖ ครั้ง ๑๓๓-๑๓๕ อนวฏฺฐิตจิตฺตสฺสาติ – คพฺภํ ปาวิสิ ฯ
ครั้งที่ ๗ บวชไม่สึก ๑๓๕-๑๓๖ ตสฺมึ ขเณ – วทตีติ อาหํสุ ฯ
ความกลัวย่อมได้มีแก่คนผู้ฝึกจิตดีแล้ว ๑๓๖-๑๓๘ สตฺถา อาม – อตีตํ อาหริ ฯ
เรื่องบัณฑิตจอบเหี้ยน ๑๓๘-๑๔๐ อตีเต พาราณสิยํ – จิตฺตหตฺถตฺเถรวตฺถุ ฯ

 

๑๕. เรื่องภิกษุผู้ปรารภวิปัสสนา ๒ ตอน

ตอนที่ ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
ภิกษุ ๕๐๐ รูป อยู่ในไพรสณฑ์ ๑๔๐-๑๔๒ กุมฺภูปมนฺติ – ปวิเสยฺยาถาติ อุยฺโยเชสิ ฯ
กายเหมือนหม้อจิตเหมือนนคร ๑๔๒-๑๔๕ เต สตฺถารํ -อารทฺธวิปสฺสกภิกฺขุวตฺถุ ฯ

 

๑๖. เรื่องพระปูติคัตตติสสเถระ ๒ ตอน

ตอนที่ ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
พระพุทธเจ้าทรงพยาบาลและทรงแสดงธรรม ๑๔๕-๑๔๗ อจิรํ วตยํ กาโยติ – มญฺจเก นิปชฺชิ ฯ
บุรพกรรมของพระติสสะ ๑๔๗-๑๔๙ สตฺถา ตสฺส -ปูติคตฺตติสฺสตฺเถรวตฺถุ ฯ

 

๑๗. เรื่องนันทโคปาลกะ ๑ ตอน

ตอนที่ ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
จิตที่ตั้งไว้ผิดทำความฉิบหายมากกว่าอย่างอื่น ๑๔๙-๑๕๑ ทิโส ทิสนฺติ – นนฺทโคปาลกวตฺถุ ฯ

 

๑๘. เรื่องพระโสไรยเถระ ๔ ตอน

ตอนที่ ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
เศรษฐีกลับเพศเป็นหญิง ๑๕๒-๑๕๓ น ตํ มาตา – อิตฺถีภาวํ ปฏิลภิ ฯ
ชายอาจกลับเป็นหญิงและหญิงอาจกลับเป็นชาย ๑๕๓-๑๕๕ ตกฺกสิลายํ เสฏฺฐิปุตฺเตน – ขมาเปสฺสามีติ ฯ
ขอขมาเป็นอโหสิกรรม ๑๕๕-๑๕๖ โส เถรสฺส – นามํ อโหสิ ฯ
จิตที่ตั้งไว้ชอบดีกว่าเหตุใด ๆ ๑๕๖-๑๕๘ ชนปทวาสิโน ตํ – โสเรยฺยตฺเถรวตฺถุ ฯ

 

โครงสร้างเนื้อหา “แปลบาลีพระธรรมบท” ในภาพรวม

พระธรรมบทภาคที่ ๑ ยมกวคฺค วณฺณนา จำนวน ๑๔ เรื่อง ๘๒ ตอน
พระธรรมบทภาคที่ ๒ อปฺปมาทวคฺค วณฺณนา จำนวน ๑๘ เรื่อง ๙๖ ตอน
พระธรรมบทภาคที่ ๓ จิตฺตวคฺค วณฺณนา จำนวน ๒๗ เรื่อง ๘๐ ตอน
พระธรรมบทภาคที่ ๔ ปุปฺผวคฺค วณฺณนา จำนวน ๔ เรื่อง ๓๕ ตอน

รวมทั้งสิ้น ๖๓ เรื่อง ๒๙๓ ตอน

.