พระธรรมบทภาคที่ ๔ ปุปฺผวคฺค วณฺณนา

 

พระธรรมบทภาคที่ ๔ ปุปฺผวคฺค วณฺณนา จำนวน ๔ เรื่อง  ๓๕ ตอน

  • เรื่องพระราธเถระ ๒ ตอน
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
ราธพราหมณ์มีอุปนิสัยพระอรหัต ๑-๒ นิธีนํว ปวตฺตารนฺติ – คณฺเหยฺยาเมวาติ
พระศาสดาทรงแสดงอลีนจิตตชาดก ๒-๓ อเถกทิวสํ ธมฺมสภายํ – น ปาปิโยติ
แก้อรรถ ๓-๕ ตตฺถ “นิธีนฺนติ – ราธเถระวตฺถุ

 

  • เรื่องภิกษุอัสสชิและปุนัพพสุกะ
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
ภิกษุลามกต้องถูกปัพพาชนียกรรม ๕-๖ “โอวเทยฺยานุสาเสยฺยาติ – อชฺสชิปุนพฺพสุก    วตฺถุ

 

  • เรื่องพระฉันนเถระ
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
พระฉันนเถระด่าพระอัครสาวก ๗-๘ “น ภเช ปาปเก มิตฺเตติ – ฉันนเถระวตฺถุ

 

  • เรื่องพระมหากัปปินเถระ
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
พระปัจเจกพุทธะทูลขอหัตถกรรมทำเสนาสนะ ๘-๑๑ “ธมฺมปีติ สุขํ เสตีติ – เคหานิ อคมํสุ
กุฎุมพีถวายมหาทาน ๑๑-๑๓ อเถกทิวสํ วิหาเร – อลภิตฺวา ปจฺจาคจฺฉนฺติ
พระราชาได้ข่าวพระรัตนตรัยจากพ่อค้า ๑๓-๑๔ อเถกทิวสํ ราชา – ต๋ขณญฺเญว นิกฺขมิ
พระศาสดาตรวจดูสัตว์โลก ๑๔-๑๖ สตฺถาปิ – โสวณฺณมยานิ วิย อเหสุํ
พระราชาและอำมาตย์ได้บรรลุคุณวิเศษ ๑๖-๑๗ ราชา จินฺเตสิ – โลเก อุปฺปนฺโนติ
พระเทวีเสด็จออกติดตามพระราชา ๑๗-๑๙ สาปิ ตํ สุตฺวา – เทฺว นทิโย อุตฺตริ
บรรลุพระอรหัต ๑๙-๒๑ สตฺถา ตสฺสา – มหากปฺปินตฺเถรวตฺถุ

 

  • เรื่องสามเณรบัณฑิต
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
พระศาสดาตรัสอนุโมทนากถา ๒๑-๒๓ อุทกํ หิ นยนฺตีติ – กิํ เม ภิกฺขูหีติ
ชายเข็ญใจยินดีถวายภัตตาหารภิกษุ ๒๓-๒๕ สมาทปเกน นาม – นาฬิโย ทาเปสิ
ชายเข็ญใจได้ถวายทานแด่พระพุทฺธเจ้า ๒๕-๒๗ โส เคหํ คนฺตฺวา – พาหา ปคฺิคยฺห ปริเทวิ
พระศาสดาประทานบาตรแก่ชายเข็ญใจ ๒๗-๒๙ มนุสฺสา สนฺนิปติตฺวา – สคฺถารา สิทฺธิํเยว อคมาสิ.
พระศาสดาเสด็จไปเรือนของชายเข็ญใจ ๒๙-๓๑ สกฺโกปิ เทวราชา – กุจฺฉิยํ ปฏิสนฺธิํ คณฺหิ
ทารกออกบวชเป็นสามเณร ๓๑-๓๓ อถสฺสา มาตาปิตโร – ทิวาตรํ คามํ ปาวิสิ
สามเณรลากลับไปทำสมณธรรม ๓๓-๓๕ สามเณโร อุปชฺฌาเยน – สมฺมสนฺโต นิสีทิ
พระศาสดาทรงทำอารักขาสามเณร ๓๕-๓๗ อถสฺส คุณเตเชน –  สุขสมฺผสฺสํ ปฏิลภติ
สามเณรบรรลุพระอรหัตตผล ๓๗-๓๙ เอวํ อิเมสุ – ปณฺฑิตสามเณรวตฺถุ

 

  • เรื่องลกุณฏกภัททิยเถระ
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
พระเถระถูกล้อเลียนเพราะร่างเล็ก ๓๙-๔๐ “เสโล ยถาติ – ลกุณฺฏกภทฺทิยตฺเถรวตฺถุ

 

  • เรื่องมารดาของนางกาณา
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
นางกาณาบรรลุโสดาปัตติผล ๔๐-๔๒ “ยถาปิ รหโท คมฺภีโรติ – มโหโฆ วิย ปวตฺตติ
พระศาสดาทรงประชุมชาดก ๔๒-๔๔ ธมฺมสภายํ กถํ สมุฏฺฐาเปสุํ – กาณมาตาวตฺถุ

 

  • เรื่องภิกษุ ๕๐๐ รูป
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
พระศาสดาเสด็จเมืองเวรัญชา ๔๔-๔๕ สพฺพตฺถ เว สปฺปุริสา วชนฺตีติ – อุปสนฺตา ว วิหรนฺตีติ
พระศาสดาตรัสวาโลทกชาดก ๔๕-๔๗ สตฺถา ธมฺมสภํ คนฺตฺวา – ปญฺจสตภิกฺขุวตฺถุ

 

  • เรื่องพระเถระผู้ตั้งอยู่ในธรรม
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
อุบาสกหนีไปบวชได้บรรลุพระอรหัต ๔๗-๔๙ “ น อตฺตเหตูติ – ธมฺมิกตฺเถรวคฺถุ

 

  • เรื่องการฟังธรรม
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
คนอาศัยภพแล้วติดภพมีมาก ๔๙-๕๐ “อปฺปกา เต มนุสฺเสสูติ – ธมฺมสฺสวนวตฺถุ

 

  • เรื่องภิกษุอาคันตุกะ
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
พระศาสดาตรัสเหมาะแก่ความประพฤติ ๕๑-๕๒ “กณฺหํ ธมฺมํ วิปฺปหายาติ – ฉฏฺโฐ วคฺโค

 

  • เรื่องหมอชีวก
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
พระเทวทัตทำโลหิตุปบาทกรรม ๕๓-๕๕ “ คตทฺธิโนติ – ชีวกวตฺถุ

 

  • เรื่องมหากัสสปเถระ
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
ธรรมเนียมของพระพุทธเจ้าผู้จะเสด็จจาริก ๕๕-๕๖ อุยฺยุญฺชนฺตีติ-ตเทว ชาตนฺติ
พระศาสดาตรัสบุรพจริตของพระเถระ ๕๖-๕๗ สตฺถา ภิกฺขูนํ-มหากสฺสปตฺเถรวตฺถุ

 

  • เรื่องเพฬัฏฐสีสเถระ
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
ทรงบัญญัติสันนิธิการสิกขาบท ๕๘-๖๐ เยสํ สนฺนิจโย นตฺถีติ-เพฬฏฺฐสีสตฺเถรวตฺถุ

 

  • เรื่องพระอนุรุทธเถระ
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
เทพธิดาถวายผ้าแก่พระอนุรุทธเถระ ๖๑-๖๓ “ยสฺสาสวา ปริกฺขีณาติ – อนุรทฺธตฺเถรวตฺถุ

 

  • เรื่องพระมหากัจจายนเถระ
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
พระเถระยกย่องการฟังธรรม ๖๓-๖๔ “ยสฺสินฺทฺริยานีติ – มหากจฺจายนตฺเถรวตฺถุ

 

  • เรื่องพระสารีบุตรเถระ
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
พระเถระเปรียบตนด้วยอุปมา ๙ อย่าง ๖๕-๖๗ “ปฐวีสโมติ – อจฺจยํ เทเสสิ
จิตของพระสารีบุตรเหมือนแผ่นดิน ๖๗-๖๘ สตฺถา เถรํ อามนฺเตตฺวา – สารีปุตฺตตฺเถรวตฺถุ

 

  • เรื่องพระติสสเถระชาวกรุงโกสัมพี
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
ศิษย์บรรลุพระอรหัตก่อนอาจารย์ ๖๘-๗๐ “สนฺตนฺตสฺส มนํ โหตีติ – เอเกน หตฺเถน อทาสิ
อาจารย์ขอโทษศิษย์ ๗๐- ๗๒ อถ นํ อุปชฺฌาโย – โกสมฺพีวาสิติสฺสตฺเถรวตถุ
  • เรื่องพระสารีบุตรเถระ
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
พระสารีบุตรอันใครๆไม่ควรติเตียน ๗๒-๗๔ “อสฺสทฺโธติ – สารีปุตฺตตฺเถรวตฺถุ

 

  • เรื่องพระขทิรวนิยเรวตเถระ
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
พระสารีบุตรชวนพี่น้องบวช ๗๔-๗๖ “คาเม วาติ – ปุนปิ ตเถว อกาสิ
เรวตสามเณรบรรลุพระอรหัต ๗๖-๗๗ อถสฺส ญาตกา – อุชุมคฺคํ คณฺหาหีติ
พวกภิกษุอาศัยบุญของพระสีวลีเถระ ๗๗-๗๙ สตฺถา กิร “อหํ – ขาทิตฺวา นิสีทิํสุ
นางวิสาขาถามถึงที่อยู่ของเรวตะ ๗๙-๘๐ อถ เน วิสาขา ปุจฺฉิ – โสตาปตฺติผลาทีนิ

ปาปุณิํสุ

พวกภิกษุปรารภถึงความเป็นไปของพระสีวลี ๘๐-๘๒ อปเรน สมเยน ภิกฺขู – ปตฺติํ ลภามิ ทสฺสามีติ
ภิกษุชมเชยบุญของพระเรวตะ ๘๒-๘๔ โส คนฺตฺวา นาครานํ – ขทิรวนิยเรวตตฺเถรวตฺถุ

 

  • เรื่องหญิงคนใดคนหนึ่ง
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
หญิงนครโสภินียั่วจิตพระเถระให้หลง ๘๔-๘๖ “รมณียานีติ – สตฺตโม วคฺโค

 

  • เรื่องของบุรุษผู้ฆ่าโจรมีเคราแดง
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
เพ็ชฌฆาตเคราแดง ๘๗-๘๙ “สหสฺสมปิ เจ วาจาติ – เถรํ วีชมาโน อฏฺฐาสิ
นายตัมพทาฐิกะตายไปเกิดในดุสิตบุรี ๘๙- ๙๒ อถสฺส ทีฆรตฺตํ – ตมฺพทาฐิกโจรฆาตกวตฺถุ

 

  • เรื่องทารุจีริยเถระ
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
ทารุจีริยะสำคัญว่าตนเป็นอรหันต์ ๙๒-๙๔ “สหสฺสมปิ เจ คาถาติ – ปุราณสาโลหิตา เทวตาติ
พรหมบอกความจริงแก่ทารุจีริยะ ๙๔-๙๖ ตสฺส พฺรหฺมุโน – เทเสเถว เม ธมฺมนฺติ
ทารุจีริยะบรรลุพระอรหัตแต่ยังเป็นคฤหัสถ์ ๙๖-๙๘ สตฺถา ทุติยํปิ ปฏิกฺขิปิเยว – ทารุจีริยตฺเถรวตฺถุ

 

  • เรื่องพระกุณฑลเกสีเถรี
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
ธิดาเศรษฐีได้โจรเป็นสามี ๙๘-๑๐๐ “โย จ คาถา สตํ ภาเสติ – โจรปปาตปพฺพตํ อภิรุหิ
ธิดาเศรษฐีผลักโจรตกเขาตาย ๑๐๐-๑๐๒ ตสฺส หิ เกน ปสฺเสน – ตตฺถ ตตฺถ วิจกฺขณาติ
ธิดาเศรษฐีบวชเป็นปริพาชก ๑๐๒-๑๐๔ สาปิ โจรํ ปปาเต – เถโร วิสฺสชฺเชสิ
ชนะกิเลสประเสริฐ ๑๐๔-๑๐๖ อถ นํ เถโร อาห – กุณฺฑลเกสีเถรีวตฺถุ

 

  • เรื่องอนัตถปุจฉกพราหมณ์
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
ความเสียหายย่อมมีแก่ผู้เสพกรรม ๖ อย่าง ๑๐๗-๑๐๘ “อตฺตา หเวติ – อนตฺถปุจฺฉกพฺราหฺมณวตถุ

 

  • เรื่องพราหมณ์ผู้เป็นลุงของพระสารีบุตรเถระ
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
พระเถระพาลุงไปเฝ้าพระศาสดา ๑๐๙-๑๑๐   “มาเส มาเสติ-สารีปุตฺตตฺเถรสฺส มาตุลพฺราหฺมณวตฺถุ

 

  • เรื่องพราหมณ์ผู้เป็นหลานของพระสารีบุตรเถระ
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
พระเถระพาหลานไปเฝ้าพระศาสดา ๑๑๐-๑๑๑ “โย จ วสฺสสตํ ชนฺตูติ-สารีปุตฺตตฺเถรสฺส ภาคิเนยฺยพฺราหฺมณวตฺถุ

 

  • เรื่องพราหมณ์ผู้เป็นสหายของพระสารีบุตรเถระ
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
พระเถระพาสหายไปเฝ้าพระศาสดา ๑๑๑-๑๑๒ “ยงฺกิญจิ ยิฏฺฐญฺจาติ-สารีปุตฺตตฺเถรสฺส สหายพฺราหฺมณวตฺถุ

 

  • เรื่องอายุวัฑฒนกุมาร
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
พราหมณ์สองสหายออกบวช ๑๑๓-๑๑๕ “อภิวาทนสีลิสฺสาติ-สตฺถุ สนติกํ อคมาสิ
พวกภิกษุไปสวดพระปริต ๑๑๕-๑๑๖ สตฺถา ภิกขู ปหิณิ-อายุวฑฺฒนกุมารวตฺถุ

 

  • เรื่องสังกิจจสามเณร
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
ประวัติสังกิจจสามเณร ๑๑๗-๑๑๙ “โย จ วสฺสสตํ ชีเวติ-อยํ สงฺกิจฺจสามเณโร นาม
ภิกษุ ๓๐ รูปทำสมณธรรม ๑๑๙-๑๒๐ สตฺถา “เอตสฺมิํ-กมฺมกฏฺฐานํ อนุยุญฺชิสฺสามาติ
ภิกษุ ๓๐ รูปทำสมณธรรม ๑๒๐-๑๒๒ เตสุ เอวํ กติกํ – พลิกมฺมํ กริสฺสามาติ
สังกิจจสามเณรยอมมอบตัวให้แก่โจร ๑๒๒-๑๒๔ โส มรณภยตชฺชิโต – สพฺพกิจฺจานิ กริํสุ
โจรขอบรรพชา ๑๒๔-๑๒๖ กิจฺจปริโยสาเน – ทิสฺวา ว เต คมิสฺสามีติ
ผู้มีศีลประเสริฐกว่าผู้ทุศีล ๑๒๖-๑๒๘ โส ปญฺจภิกฺขุปริวาโร – สงฺกิจฺจสามเณรวตฺถุ

 

  • เรื่องพระขานุโกณฑัญญเถระ
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
คนมีปัญญาดีกว่าคนทรามปัญญา ๑๒๘-๑๓๐ “โย จ วสฺสสตํ ชีเวติ – ขานุโกณฺฑญฺญตฺเถรวตฺถุ

 

  • เรื่องพระสัปปทาสเถระ
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
พระเถระให้งูกัดตัว ๑๓๐-๑๓๒ “โย จ วสฺสตํ ชีเวติ –  สปฺปทาโส นาม ชาโต
บุรพกรรมของพระสัปปทาสเถระ ๑๓๒-๑๓๔ กสฺสปพุทฺธกาเล กิเรโก – สปฺปทาสตฺเถรวตฺถุ

 

  • เรื่องนางปฏาจารา
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
ความรักไม่เลือกวรรณะ ๑๓๔-๑๓๖ “โย จ วสฺสสตํ ชีเวติ – นิวตฺติตุํ น อิจฺฉิ
กลับบ้าน ๑๓๖-๑๓๘ อถ เตสํ คจฺฉนฺตานํ – อุเกน วุฬฺโห
สูญเสียครอบครัว ๑๓๘-๑๔๐ สา”เอโก เม ปุตฺโต – อุกฺกุฏิกํ นิสีทิ
ทูลขอบวช ๑๔๐ -๑๔๒ อถสฺสา เอโก ปุริโส – ปฏาจาราวตฺถุ

 

  • เรื่องนางกิสาโคตมี
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
ทรัพย์ของเศรษฐีกลายเป็นถ่าน ๑๔๓-๑๔๕ “โย จ วสฺสสตํ ชีเวติ – มญฺญมานา วิจรติ
บวชในพุทธศาสนา ๑๔๕-๑๔๗ อถ นํ เอโก ปณฺฑิตปุริโส – กิสาโคตมีวตฺถุ

 

  • เรื่องพระพหุปุตติกาเถรี
ตอน ชื่อตอน หน้า-ถึง เริ่ม-จบ
นางมีลูกมาก ๑๔๘-๑๔๙ “โย จ วสฺสสตนฺติ –  อฏฺฐโม วคฺโค

 

โครงสร้างเนื้อหา “แปลบาลีพระธรรมบท” ในภาพรวม

พระธรรมบทภาคที่ ๑ ยมกวคฺค วณฺณนา จำนวน ๑๔ เรื่อง ๘๒ ตอน
พระธรรมบทภาคที่ ๒ อปฺปมาทวคฺค วณฺณนา จำนวน ๑๘ เรื่อง ๙๖ ตอน
พระธรรมบทภาคที่ ๓ จิตฺตวคฺค วณฺณนา จำนวน ๒๗ เรื่อง ๘๐ ตอน
พระธรรมบทภาคที่ ๔ ปุปฺผวคฺค วณฺณนา จำนวน ๔ เรื่อง ๓๕ ตอน

รวมทั้งสิ้น ๖๓ เรื่อง ๒๙๓ ตอน

.